Treść

Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala w Ludźmierzu

Niewielka podhalańska wieś Ludźmierz leży pod Tatrami, w Kotlinie Nowotarsko – Orawskiej, niedaleko Nowego Targu, u zbiegu trzech potoków: Czarnego Dunajca, Lepietnicy i Rogoźnika., Od wieków odbiera tu cześć słynąca łaskami figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, nazywana Ludźmierską Panienką, Gaździną i Królową Podhala.

Kościół i parafia Wniebowzięcia NMP w Ludźmierzu są najstarszymi na Podhalu. Wisław, bp krakowski, zezwala wojewodzie krakowskiemu Teodorowi Gryficie wznieść świątynię ku czci Matki Boskiej (1234 r.). Był to czas rozbicia dzielnicowego w Polsce. Książę krakowski i śląski, Henryk Brodaty, nadaje swemu zwolennikowi, Teodorowi Gryficie, przywilej osadzania kolonistów niemieckich w lasach nad rzekami: Ostrowianka, Biały i Czarny Dunajec, Rogoźnik, Lepietnica oraz w okolicach Szczyrzyca.

W latach 1234-45 istnieje w Ludźmierzu klasztor Cystersów. Najazd Tatarów i stałe zagrożenie ze strony zbójców oraz ciągłe powodzie skłaniają zakon do przeniesienia klasztoru do Szczyrzyca (1245 r.). Niemniej jednak parafią ludźmierską kierują Cystersi aż do XIX wieku (1824 r.). Z kolei parafię Ludźmierz przejmuje diecezja tarnowska, a potem krakowska (1881 r.). Istnienie kościoła parafialnego w Ludźmierzu w XV wieku potwierdza historyk Jan Długosz. Akta wizytacji biskupich - poczynając od 1566 roku - precyzują dokładnie:

W Ludźmierzu istnieje kościół parafialny Wniebowzięcia NMP. Prawo patronatu posiada opat cysterski, w którego imieniu kieruje parafią jeden z zakonników, za zgodą biskupa krakowskiego. Kościół drewniany, modrzewiowy, gontem kryty, został ufundowany przez Teodora Gryfitę, wojewodę krakowskiego.

Posiada on trzy ołtarze. Rocznicę poświęcenia kościoła obchodzi się w niedzielę po Wielkanocy.

W latach 1869-77 powstaje w Ludźmierzu - na miejscu rozebranego modrzewiowego - nowy, murowany, neogotycki kościół istniejący do dziś. Do niego przeniesiono rokokowy ołtarz wielki z łaskami słynącą od wieków figurą MB Ludźmierskiej.

Wizytacja biskupia przed rozbiorami (1765 r.) podaje: W bocznym ołtarzu po stronie Ewangelii istnieje pozłacana drewniana rzeźba Matki Boskiej, trzymającej na swym ręku Dzieciątko Jezus. Figurka ta - według wizytacji - słynie od wieków niezliczonymi łaskami i ściąga tłumy pielgrzymów.

Wielki napływ wiernych do Ludźmierza powoduje , że cudowna statua MB Ludźmierskiej zostaje umieszczona w głównym ołtarzu, za zgodą władz diecezji (1776 r.). Niebawem wzniesiono rokokowy ołtarz wielki dla łaskami słynącej figury MB Ludźmierskiej (1795 r.).

Trzeba dodać, że pierwotnie w głównym ołtarzu kościoła w Ludźmierzu znajdowała się figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pod względem artystycznym piękniejsza od łaskami słynącej i trochę od niej młodsza (1420 r.).

W XVIII wieku figurę Madonny przerobiono na postać Niepokalanie Poczętej NMP. Obecnie owa statua jest w depozycie w muzeum mieszczącym się w Colegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Figura Madonny, określana jako ludowa jest niewielka – liczy sto dwadzieścia pięć centymetrów wysokości. Twarz spokojną, pogodną, o regularnych, ładnych rysach zdobi uśmiech. Kibić Madonny stojącej z Dzieckiem na ręku jest lekko przegięta, przypominając kształt litery S. Historycy sztuki taki typ wizerunków zaliczają do gatunku tzw. Pięknych Madonn. Rzeźba datowana jest na XV stulecie lub nawet na rok około 1400. Pochodzi prawdopodobnie z warsztatów spisko – sądeckich. Stylistycznie nawiązuje do podobnych rzeźb dorzecza Dunajca i Popradu oraz z obszaru Słowacji.

Anonimy twórca wykonał figurę Madonny z lipowego drewna jako rzeźbę przyścienną, być może w założeniu ołtarzową; z tyłu jest pusta, wydrążona. Początkowo mogła znajdować się na zewnątrz kościoła (we wnęce przyściennej, w kapliczce usytuowanej w obrębie świątyni), gdzie odbierała prawdopodobnie cześć jako Patronka Zabłąkanych. Następnie umieszczono ją w świątyni w bocznym ołtarzu po stronie Ewangelii, a w 1776 roku w ołtarzu głównym.

Tradycja głosi, że pewien kupiec handlujący winem węgierskim, z wdzięczności za uratowanie życia przez Maryję, sprawił Jej figurę. Jadąc bowiem starym szlakiem handlowym prowadzącym z Węgier przez Dolinę Nowotarską do Polski wozem wyładowanym towarem, zabłądził i ugrzązł na torfowiskach w pobliżu Ludźmierza. W obliczu grożącego niebezpieczeństwa zaczął gorąco modlić się do Matki Bożej obiecując, że za wybawienie z nieszczęścia ufunduje Jej piękną figurę. Nagle przed wozem nad torfowiskiem zajaśniał złocisty obłok, a w nim ukazała się piękna postać Niewiasty z Dzieciątkiem na ręku.

Ruchem ręki wskazywała aby szedł za Nią. Jadąc za jaśniejącą Postacią szybko wydostał się na twardy trakt szlaku. Zrozumiał, że piękna Pani, która go wyprowadziła i zatrzymała nad brzegiem Dunajca w pobliżu kościoła w Ludźmierzu, to Matka Najświętsza. Podbiegł do Niej aby uściskać Jej stopy i podziękować za ocalenie, ale kiedy padł na kolana, Postać zniknęła, a w miejscu w którym stała, wypłynęło źródło czystej wody. Wdzięczny kupiec przysięgi dotrzymał i w niedługim czasie piękną figurę Matki Bożej w takiej postaci, jaką widział nad torfowiskiem przywiózł do Ludźmierza.

Ofiara kupca musiała być miłą NMP, bo odtąd hojnie zaczęła obdarzać tych, którzy o wstawiennictwo u Boga Ją prosili. Szybko rozeszła się wieść o cudownej Matce Bożej Ludźmierskiej.

Tyle mówią legendy. Natomiast od XVIII wieku akta wizytacji biskupich stwierdzają wyraźnie, że liczni pielgrzymi przybywają do Ludźmierza nie tylko z Podhala, Spisza i Orawy, lecz także z rejonu Mszany Dolnej i Słowacji. Wydaje się, że kult Królowej Podhala musiał istnieć od średniowiecza.

8 czerwca 1979 roku, Karol Wojtyła, już jako papież, odprawił na lotnisku w Nowym Targu, przy figurze Matki Bożej Ludźmierskiej, Mszę Świętą pontyfikalną. Statuę przyniesiono tu z Ludźmierza w uroczystej procesji. Uczestniczyło w niej całe Podhale w pełnej gali: w suknianych portkach, bacowskich pasach, kolorowych spódnicach, w chustkach, koralach, z muzyką i śpiewem, wzruszone i dumne, że to właśnie podhalańska Gaździna oddała swoje berło Największemu z Polaków, który w dodatku tu w górach zostawił okruch swojego serca. W 1983 roku, w dwa miesiące przed kolejną wizytą Ojca Świętego w Ojczyźnie, w nocy z dnia 18 na 19 marca, zostały skradzione korony, berła i cenne wota zdobiące Ludźmierską Madonnę. Nowe insygnia poświęcił Jan Paweł II w dniu 22 mają 1983 roku podczas Mszy Świętej odprawianej na Błoniach w Krakowie, a ponownego nałożenia koron dokonał, 15 sierpnia 1983 roku, kardynał Franciszek Macharski.

W 1988 roku Ludźmierz, a z nim cała Polska i Polonia, obchodził 25 – lecie koronacji słynącej łaskami figury. Rozpoczęto też przygotowania do uroczystości 600 – lecia wizerunku Matki Bożej Ludźmierskiej, których punktem kulminacyjnym był rok 2000.
Dnia 7 czerwca 1997 roku wieś Ludźmierz stała się dla Polaków najważniejszym miejscem na ziemi. Zawitał tu Ojciec Święty Jan Paweł II, aby jako papież – pielgrzym nawiedzić sanktuarium Matki Bożej. Do ludźmierskiego sanktuarium przybyli mieszkańcy całego Podtatrza. Przyszli z modlitwą, muzyką i śpiewem z Podhala, Orawy i Spisza, z Pienin i Beskidów, wreszcie ze Stanów Zjednoczonych i Kanady, gdzie od kilku pokoleń mieszkańcy tego regionu emigrują w poszukiwaniu chleba.

MARYJNY OGRÓD RÓŻAŃCOWY W LUDŹMIERZU

Na przełomie XIX i XX wieku górale postawili dla potomnych Krzyż na Giewoncie, na który patrzy cała Polska, słysząc i powtarzając słowa wiary – sursum corda – w górę serca! U progu trzeciego tysiąclecia Mieszkańcy Podhala, Fundatorzy i Dobrodzieje z Polonii Amerykańskiej i Kanadyjskiej ufundowali Ogród Różańcowy w Sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej. Jest on szczególną pamiątką wizyty Jana Pawła II w dniu 7 czerwca 1997 roku i wspólnej modlitwy różańcowej z Ojcem Świętym. Stanowi miejsce, gdzie z różańcem w ręku wchodzimy do szkoły Maryi, aby wraz z Nią rozważać tajemnice zbawienia i szukać światła w naszej pielgrzymce do nieba.

Maryjny Ogród Różańcowy tworzą ścieżki, przy których ustawiono „kapliczki” poszczególnych tajemnic. Sceny przedstawiające zbawcze wydarzenia wyrzeźbiono w białym marmurze. „Kapliczki” z nowymi tajemnicami światła ufundowane zostały w 2004 roku, upamiętniając 770 – lecie istnienia parafii w Ludźmierzu.

W ogrodzie znajdują się też pomnik „Modlitwa Jana Pawła II”, Brama Wiary oraz Grób Chrystusa.

Wstecz